Audyt fundacji rodzinnej – kto go przeprowadza i jakie obszary podlegają audytowi?

Fundacja rodzinna będzie podlegała cyklicznym audytom, tj. co najmniej raz na cztery lata. Audyt będzie przeprowadzany częściej, jeżeli sprawozdanie finansowe danej fundacji rodzinnej będzie podlegać badaniu zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości.

W takiej sytuacji sprawozdanie finansowe fundacji rodzinnej będzie podlegało co do zasady corocznemu badaniu.

Kto przeprowadza audyt fundacji rodzinnej i jakie kryteria muszą spełniać audytorzy?

Audyt przeprowadzany jest przez firmę audytorską albo zespół audytorów wyznaczony przez zgromadzenie beneficjentów, co należy do kompetencji tego organu (art. 72 pkt 4 ustawy o fundacji rodzinnej). Należy zwrócić uwagę na odmienność w zakresie przyznania niniejszego prawa do wyznaczania firmy audytorskiej, zespołu audytorskiego, w porównaniu z regulacjami Kodeksu spółek handlowych, w ramach, których co do zasady to zarząd jest organem, który dokonuje wyboru podmiotu audytowego – biegłego rewidenta – do badania sprawozdań finansowych (przy spełnieniu określonych warunków z ustawy o rachunkowości).

Ustawodawca przewidział również, z jakiego rodzaju specjalistów składać się ma firma audytorska albo zespół audytorów dokonujący audytu fundacji rodzinnej. Mianowicie w skład audytorów muszą wchodzić łącznie:

• biegły rewident,
• doradca podatkowy,
• adwokat lub radca prawny.

Podmiot dokonujący audytu (w tym jego członkowie) oraz zespół audytorski, o którym mowa w ustawie o fundacji rodzinnej, zobowiązany jest do łącznego spełnienia kilku warunków.

W okresie objętym audytem (np. 4 lata wstecz) i w trakcie jego trwania nie może:

• być zależny od fundacji rodzinnej,
• brać udziału w podejmowaniu decyzji fundacji rodzinnej,
• świadczyć czynności rewizji finansowej lub doradztwa na rzecz fundacji rodzinnej.

Oznacza to, że audytor nie może np. świadczyć usług na rzecz fundacji rodzinnej, być członkiem organu fundacji rodzinnej, być pracownikiem fundacji rodzinnej czy świadczyć usług na rzecz podmiotów (spółek) zależnych od fundacji rodzinnej.

Podsumowując, zgromadzenie beneficjentów czy też fundator, który będzie rekomendował daną firmę audytorską/zespół audytorów do dokonania audytu, musi zweryfikować nie tylko, czy dany podmiot spełnia kryteria posiadania specjalistycznych kwalifikacji (art. 77 ust. 2 ustawy o fundacji rodzinnej), ale również, czy w stosunku do niego (jego członków) nie zachodzą powiązania zależności lub usług w okresie audytu, jak i w okresie go poprzedzającym (art. 78 ustawy o fundacji rodzinnej).

Jakie obszary działalności fundacji podlegają audytowi?

Audytowi podlegać będą następujące obszary związane z funkcjonowaniem fundacji rodzinnej:

• zarządzanie aktywami fundacji rodzinnej,
• zaciąganie i spełnianie zobowiązań, w tym zobowiązań publicznoprawnych, pod kątem prawidłowości, rzetelności, zgodności z prawem, celem oraz dokumentami fundacji rodzinnej (art. 77 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej).

Ponadto, gdy fundacja rodzinna spełni kryteria wynikające z ustawy o rachunkowości, jej sprawozdanie finansowe podlegać będzie obowiązkowemu badaniu, zgodnie z wytycznymi wynikającymi z niniejszej ustawy (art. 79 ust. 2 ustawy o fundacji rodzinnej).

WAŻNE!
Audytu fundacji rodzinnej oraz audytu sprawozdania finansowego fundacji rodzinnej mogą dokonywać niezależne firmy audytorskie/zespół audytorski albo ta sama firma audytorska/zespół audytorski.

***

Badaniu sprawozdania finansowego podlegają jednostki, które w poprzedzającym roku obrotowym, za który sporządzono sprawozdania finansowe, spełniły co najmniej dwa z następujących warunków:

1) średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło co najmniej 50 osób,

2) suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego stanowiła równowartość w walucie polskiej co najmniej 3 125 000 euro,

3) przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy stanowiły równowartość w walucie polskiej co najmniej 6 250 000 euro.

(art. 64 ust. 1 pkt 4 ustawy o rachunkowości)

***

Obszary związane z funkcjonowaniem fundacji rodzinnej podlegające audytowi

Zarządzanie aktywami fundacji rodzinnej

Zarządzanie aktywami fundacji rodzinnej należy pojmować jako weryfikację przez audytorów przede wszystkim zarządu – jako organu wykonawczego. Audytorzy będą badać, czy mienie wniesione do fundacji rodzinnej przez fundatora lub inne podmioty oraz mienie, które zostało nabyte przez fundację rodzinną z osiąganych przez nią różnego rodzaju dochodów (np. dywidendy ze spółek, w których posiada akcje/udziały/ogół praw i obowiązków, czynsze z dzierżawionych/najmowanych nieruchomości bądź zyski ze sprzedaży różnego rodzaju papierów wartościowych), jest inwestowane zgodnie z wizją i założeniami fundatora oraz czy w perspektywie krótkoterminowej i długoterminowej będzie przynosić korzyści zarówno dla stabilnego rozwoju fundacji rodzinnej, jak i jej beneficjentów.

Zaciąganie i spełnianie zobowiązań, w tym zobowiązań publicznoprawnych

Oceniane tu będą decyzje zarządu w zakresie zaciągania różnego rodzaju zobowiązań, np. w postaci różnego rodzaju produktów finansowych (w statucie będzie można uregulować, że zaciąganie określonego rodzaju zobowiązań lub zobowiązań powyżej określonej kwoty będzie wymagało uprzedniej zgody rady nadzorczej lub zgromadzenia beneficjentów).

Ustawodawcy zależało na tym, aby fundator i beneficjenci fundacji rodzinnej mogli kontrolować nie tylko aspekty finansowe, ale także celowość i zgodność z prawem innych podejmowanych – przede wszystkim przez zarząd – działań. W tym celu audytorzy uprawnieni zostali do żądania od zarządu dokumentów fundacji rodzinnej (np. dokumentacji księgowej, finansowej, umów z kontrahentami, analiz i opinii oraz aktów wewnętrznych, w tym aktualnej listy beneficjentów).

WAŻNE!
Zasadniczym celem przeprowadzonego audytu, zgodnie z ustawą o fundacji rodzinnej, jest wyposażenie fundatora, beneficjentów w narzędzia pozwalające kontrolować nie tylko aspekty finansowe, ale również celowość i zgodność z prawem wszelkich czynności mających wpływ na aktywa, zobowiązania fundacji oraz realizację celu i wizji fundacji rodzinnej, zgodnie z wolą fundatora.

Termin na przeprowadzenie audytu wynika z obowiązków dotyczących złożenia sprawozdania finansowego wraz z raportem z audytu do KRS (zgodnie z art. 69 ustawy o rachunkowości).

Terminy związane z przeprowadzeniem audytu fundacji rodzinnej

• Przeprowadzenie audytu i sporządzenie raportu z audytu – w ciągu 6 miesięcy od dnia bilansowego.
• Zatwierdzenie sprawozdania finansowego i przyjęcie raportu z audytu – w ciągu 6 miesięcy od dnia bilansowego.
• Złożenie do KRS kompletnego sprawozdania finansowego, raportu z audytu oraz uchwały zatwierdzającej sprawozdanie finansowe – w ciągu 15 dni o daty zatwierdzenia sprawozdania finansowego.

Artykuł pochodzi z książki:
Fundacja rodzinna w praktyce

Autorzy:
Adwokat Katarzyna Wojarska–Aleksiejuk
Radca Prawny Piotr Aleksiejuk

Wojarska Aleksiejuk & Wspólnicy Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych